Pelgrimage en boete

Tekeningen: Masja Ottenheim

'Let's draw a pilgrimage',  zo luidt de titel van het kunstproject van mijn nichtje Masja Ottenheim, die een pelgrimstocht gaat maken door India en Nepal.  Deze tocht is bedoeld om geld in te zamelen voor een gevangenisproject dat door boeddhiste Robina Courtin is geïnitieerd. Het Liberation Prison Project geeft advies, boeken en materiaal aan mensen in de gevangenis, die interesse hebben in boeddhisme. Masja Ottenheim zelf, zal haar pelgrimstocht gaan maken. De mensen, gebouwen, gedachten die zij gaat tegenkomen onderweg, visualiseert zij in tekeningen.

Persoonlijk ben ik wel in voor pelgrimages. Immaterieel erfgoed, dat al eeuwenlang door vele volkeren, in evenzovele werelddelen plaatsvindt. Hoeveel mensen wandelen of fietsen er niet naar Santiago de Compostela, hoeveel moslims gaan er niet jaarlijks naar Mekka, de heiligste stad, waar hun profeet is geboren en de Islam ontstaan? In Mexico gaan ze op hun knieën, of zelfs kruipend op bezoek bij de maagd van Guadalupe. Rooms-katholieken trekken nog altijd massaal naar Maria die aan de H. Bernadette verscheen in Lourdes in de Franse Pyreneeën. De auteur Ian Bradley noemt het 'een spirituele reis'. Een pelgrimage, een tocht die leidt naar een hoger doel.

Vandaag ondernam ik mijn jaarlijkse pelgrimage: ik ging te voet naar Den Bosch. Vanuit Tilburg is het 24 kilometer lopen. Volgens de traditie sta je 's morgens om 4.00 uur op, om rond 10.00 uur in Den Bosch te arriveren. Het doel was oorspronkelijk om deel te nemen aan een van de H. Missen die op zondagochtend plaatsvonden in de Brabantse gotische kathedraal, de St. Jan. Jazeker, ik stak een kaars op bij Onze Lieve Vrouw van Den Bosch, maar heel eerlijk gezegd, had ik nauwelijks tot geen spiritueel doel. De traditie van de pelgrimage, was voor mij vandaag niet meer dan een pittige wandeling van mijn woonstad naar Den Bosch.

Eigenlijk wel jammer. Ik ben toch zo'n voorstander van 'hergebruik' van immaterieel erfgoed? Geen voortzetting van traditie die zijn doel niet meer dient, maar nieuwe betekenisgeving, door jonge mensen, of door rekening te houden met de toegenomen interculturele samenleving. Immaterieel erfgoed bevat immers waarden die ondanks tijd en locatie, altijd geldend zijn. Waarden die herkenbaar zijn, of je nu Tilburger, Nederlander of wereldburger bent. Pelgrimages zijn herkenbaar voor iedereen.

Misschien heb ik er spijt van. Dat ik vanmorgen al die kilometers liep, zonder ook maar een moment stil te staan bij mijn persoonlijke betekenis van deze tocht. Sta ik erboven? Meen ik het licht al te hebben gezien? Of volgde ik klakkeloos de traditie, zonder er maar ook een ogenblik bij stil te staan? Mijn meer dan tien-jaar-jongere nichtje Masja geeft er in ieder geval meer betekenis aan, én verbeelding. Masja gaat haar pelgrimage  tekenen, waarmee zij als beeldend kunstenaar betekenis geeft aan een eeuwenoud fenomeen.

Pelgrimage kan dienen als boetedoening. Ik koop mijn schuldgevoel dan ook af. Zonder spiritualiteit naar Den Bosch gelopen, moet ik 'bekopen' met een financiële bijdrage aan Masja's project. Go for it, girl, die laatste procenten ga je nog halen. Ik steun je in gedachten: jouw hoger doel. En volgend jaar mei? Ik ga weer te voet naar Den Bosch. Niet op mijn knieën, maar wel met iets meer bewustzijn. Op pelgrimage, mijn spirituele reis.

Meer informatie over, en steun voor het project van Masja Ottenheim.