1983 - Doe Maar en Demonstratie tegen kernwapens

 Ik was 22 jaar oud toen ik in het schooljaar 1983-1984 werkte op kleuterschool De Vlierakkertjes aan de Hazelaarlaan in Berkel-Enschot. Destijds waren kleuter- en lagere school nog gescheiden; pas in 1985 werden deze samengevoegd. Ondanks de dreiging van ‘boventalligheid’ kon ik er toch mijn tweede jaar beginnen. In de vergaderingen bespraken we de concurrentie tussen de scholen en het aantal leerlingen in het dorp, de vele ‘studiemiddagen’ spraken me weinig tot de verbeelding. 

Waerschijnlijk was ik te jong en lag het belang van de kleuters binnen mijn eigen bereik. Ik maakte me druk over enkele leerlingen. Hoewel er in Berkel-Enschot vooral kleuters waren die al snel leerden lezen en rekenen, maakte ik me destijds zorgen over kinderen met MBD (Minimal Brain Dysfunction) en de kleuters die teveel verantwoordelijkheid kregen in een problematische gezinssamenstelling. Daarbij was er vrolijkheid en luchtigheid door het spel van vier- en vijfjarigen en hun liefde voor Doe Maar. Met een haarband om hun hoofd en een bezemsteel als gitaar, speelden ze de band na in de poppenhoek. Als jonge kleuterleidster was ik begonnen met idealen, maar dacht al snel na over andere vormen van werk, zoals lesgeven in het buitenland, een MO-Nederlands opleiding, of onderwijs aan anderstaligen. Uiteindelijk werd het een cursus grafische vormgeving bij Peter Thijs in het Kunstencentrum aan de Zouavenlaan. 

Ik woonde in de Missionarisstraat in Tilburg. Nadat de eigenaar het pand aan ons verhuurde, verfden we alle schroten, deuren en muren wit, waarschijnlijk in navolging van Jan des Bouvrie die de 'witmaker' van het Nederlandse interieur werd genoemd. We bekeken heftige films in de bioscoop, zoals A Clockwork Orange en The Missing en gingen uit in het Berkel-Enschotse Jongerencentrum ’t Torenhoekske, Extase en Polly Magoo op de Heuvel en het dichtste bij huis Den Egelantier. Toen David Bowie in Nederland zou optreden, lag ik in een slaapzak voor de deur bij het VVV aan de Spoorlaan om bijtijds een kaartje te bemachtigen. In oktober ging ik mee in een van de vele bussen die vanuit Tilburg naar Den Haag reden. Het was de grootste antikernwapendemonstratie ooit. Het was 1983. Bovenstaande foto is gemaakt door Rinus van de Loo. In 1984 was er een demonstratie tegen kernwapens, zelfs in Berkel-Enschot.

Maatschappelijk engagement was sterk aanwezig in mijn vriendenkring. Rens Vermeulen, een vriend, dook onder als totaalweigeraar. Hij weigerde niet alleen de militaire dienstplicht, maar ook vervangende alternatieven. In april 1983 liet hij zich oppakken en opsluiten in Nieuwersluis. Begin mei volgde een bijeenkomst in het JAC aan de Nieuwlandstraat, met foto’s en een video over zijn verzet. Rens woonde o.a. in Goirkestraat 105, het voormalige kantoorpand van de textielfabriek Simon de Cock. Nadat het bedrijf eind jaren zestig werd opgeheven, bood het pand jarenlang onderdak aan studenten en (werkende) jongeren. Foto Jan Brieffies.

De samenleving kwam letterlijk in beweging, met sportscholen, hardlopen en aerobic dance. Joop Ooms, de broer van Peter en Boudewijn, opende een vernieuwende sportschool in Berkel-Enschot. Bekende sporters zoals voetballer Bud Brocken, tennisser Eric Wilborts en judoka Bert Verhoeven kwamen er ook. Zelf deed ik mee aan aerobic dance en hardlooptrainingen in de Drunense Duinen. Op 25 september 1983 liep ik zelfs een halve marathon, die startte in Oirschot en via het Wilhelminakanaal en Moerenburg naar Berkel-Enschot voerde. Foto onder: Bud Brocken traint bij Sportschool OOms. Foto Persbureau Van Eijndhoven. 

Het huidige maatschappelijke probleem van vrouwenhaat en femicide ondervond ik destijds zelf, tot twee keer toe. In maart 1983 werd ik in Den Bosch door een onbekende man aangevallen, terwijl omstanders niets deden. Enkele maanden later, op de Spoordijk richting Berkel-Enschot, greep een jonge man me vast en stelde onzedelijke vragen. Dit keer wist ik kalm te antwoorden: “Nee hoor, dank je wel. Ik ga hier linksaf naar Enschot.”

In 1983 zocht ik naar identiteit, balanceerde tussen idealen en realiteit, tussen werk, vriendschap, engagement en ondervond persoonlijke ervaringen – in een samenleving die zelf volop in beweging was.

Foto's Collectie Regionaal Archief Tilburg.